Αναζήτηση

το "θέμα" ως έννοια στη fine art φωτογραφία

Ενημερώθηκε: Απρ 15

Πολλοί φωτογράφοι ή άνθρωποι σε στενή σχέση με τη φωτογραφία θα αξίωναν ότι η παρουσία του θέματος έχει καθοριστική σημασία σε κάθε κάδρο. Πράγματι, ένα σωστά καθορισμένο θέμα μπορεί να αναδείξει σημαντικά το νόημα ενός κάδρου, ιδίως όταν έχουμε ικανή εξοικείωση με το επιλεχθέν θέμα. Όμως, αυτή η λογική δεν είναι ο κανόνας στη fine art φωτογραφία, τουλάχιστον κατά τη γνώμη μου. Στα φωτογραφικά μου έργα, σχεδόν ποτέ δεν προσπαθώ να συνδέσω την εικόνα με την απλή καταγραφή μίας σκηνής και συχνά διαλέγω μία διαφορετική προσέγγιση σχετικά με το τι αξιολογώ ως φωτογραφικό θέμα. Πρόκειται για ένα είδος φωτογραφίας που αμφισβητεί την οπτική μας περί πραγματικότητας και ως τέτοιο, μας προσφέρει ένα αχανές πεδίο αυτοσχεδιασμού σχετικά με το ύφος, το σκεπτικό, τις αισθήσεις και φυσικά το τι ορίζουμε ως φωτογραφικό θέμα.


Από τη στιγμή που θα εγκαταλείψουμε (ή αρνηθούμε) τη θεώρηση ότι ένα θέμα πρέπει να είναι ένα γνώριμο στοιχείο της καθημερινότητας ή του περιβάλλοντός μας ή να αφορά σε ένα γνωστό αντικείμενο, κατασκευή κλπ, ένα νέο πεδίο αντίληψης εμφανίζεται μπροστά μας. Δεν είναι εύκολο να σκεφτούμε μία σκηνή με ένα παράξενο φωτογραφικό θέμα ή ακόμα και την πλήρη απουσία κάποιου θέματος (σας συνιστώ να ρίξετε μια ματιά στα φωτογραφικά έργα "seascapes" του Ιάπωνα φωτογράφου Hiroshi Sugimoto ή στο νόημα πίσω από το μουσικό έργο 4':33" του συνθέτη John Cage...).


"serene velocity" - Στόμιο: μία fine art φωτογραφία χωρίς προσδιορισμένο θέμα

Όπως έχει αναφερθεί, ένα fine art φωτογραφικό έργο συχνά μας καλεί να αναθεωρήσουμε την αντίληψή μας ή καλύτερα τον ορισμό που δίνουμε για το τι εστί πραγματικότητα και υπό αυτή τη συνθήκη, αναθεωρούμε και το τι μπορεί να οριστεί ως φωτογραφικό θέμα. Συνήθως, όταν προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε μία φωτογαφία, επιδιώκουμε να εξοικειωθούμε μαζί της, να συνδέσουμε την οπτική πληροφορία με μία ιστορία που περιγράφεται με εικόνες, περιμένουμε να δούμε ένα γνωστό σκηνικό, ένα κλασικό τοπίο, ένα σκηνικό δρόμου, ένα όμορφο πορτρέτο ή ένα θέμα που βλέπουμε συχνά στην καθημερινότητά μας. Τα πράγματα όμως μπορεί να είναι πολύ διαφορετικά στο πεδίο της fine art φωτογραφίας…



landscape details used as a subject in a fine art image
"sting of Delimara" - Μάλτα: λεπτομέρειες τοπίου ως φωτογραφικό θέμα

Έτσι, όταν έχουμε αποφασίσει να αποκλίνουμε ουσιαστικά από τον κοινό τρόπο σκέψης περί επιλογής των θεμάτων, μας αποκαλύπτεται ένα ευρύ πεδίο από θέματα που μπορούν να εισαχθούν σε ένα fine art φωτογραφικό έργο. Από αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες έως μικρά κλαδιά, ακαθόριστα σχήματα έως την πλήρη απουσία θέματος, αυτό στο οποίο εισερχόμαστε είναι ένας κόσμος πιθανοτήτων, ένας κόσμος προτάσεων και εναλλακτικών προσεγγίσεων στο ζήτημα του τι εστί πραγματικότητα.



wall debris perceived as a subject in a fine art image
"concrete silence" - Καλοχώρι: ένας γρεμισμένος τοίχος ως φωτογραφικό θέμα

Αυτή η διαδικασία σκέψης πίσω από την επιλογή ενός θέματος για ένα fine art φωτογραφικό έργο, σχεδόν πάντα συνδέεται με το ύφος και τη γενική αίσθηση που θέλουμε να μεταδώσουμε μέσω αυτού. Μπορεί να είναι μία δήλωση, μία προσπάθεια να τραβήξουμε την προσοχή του θεατή στις μη αντιληπτές λεπτομέρειες ενός κτηρίου ή ένας συνδυασμός φωτός και σκιών. Αποτελεί μέρος της διαδικασίας του να παρουσιάζουμε μια πιο επιθμητή πραγματικότητα με φωτογραφικά μέσα ή ακόμα και το να βρίσκουμε φωτογραφικά διαμάντια μέσα σε αυτό που άλλοι θα όριζαν ως σκουπίδια...



utilizing a moving subject as a subject in a fine art image
"fluid intrusion" - Αγία Μαρίνα: ένα κινούμενο θέμα ως κυρίαρχο στοιχείο στο κάδρο

Έτσι, όταν αντιληφθούμε ότι αυτό που ασχολούμαστε είναι (ή μπορεί να είναι) μία σημαντική παρέκλιση από τη γνωστή πραγματικότητα, τότε βρισκόμαστε πλέον στην αρχή μιας χωρίς όρους διαδικασίας επιλογής φωτογραφικών θεμάτων και φυσικά, αυτή η διαδικασία μπορεί μόνο να εκφράζει ή να αντανακλά τον εσωτερικό εαυτό μας.


detail of a modern building based on the creative use of cast light in a fine art image. Inspired by the futuristic cityscapes of the film “Blade Runner”
"dawn over Tyrell corp." - Δημαρχείο Θεσσαλονίκης: αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες ως φωτογραφικό θέμα

Εύλογο θα ήταν το ερώτημα "Πώς μπορούμε να το πετύχουμε αυτό; Πώς μπορούμε να αξιολογήσουμε ως διαμάντι κάτι που οι άλλοι αξιολογούν ως σκουπίδι; Πώς μπορούμε να σκεφτούμε έξω από τα συνηθισμένα σχετικά με την επιλογή των θεμάτων;". Κάνοντας αναφορά σε μια γνωστή φράση αυτογνωσίας, θα λέγαμε ότι "η απάντηση βρίσκεται μέσα μας". Από τη στιγμή που αποκτήσουμε εξοικείωση με τα είδη οπτικών πληροφοριών (δηλ. είδη/κατηγορίες φωτογραφίας) που έχουμε έμφυτη ανάγκη να βλέπουμε, με τις τεχνικές επεξεργασίας που θέλουμε να εφαρμόζουμε ως τρόπο ανάδειξης μιας φωτογραφίας και όταν αισθανθούμε μία διαρκή ανάγκη να παρουσιάζουμε ένα ασυνήθιστο θέμα με έναν ασυνήθιστο τρόπο, τότε η επιλογή των θεμάτων γίνεται μέρος της φύσης μας. Είναι το αναμενόμενο αποτέλεσμα μίας λανθάνουσας επιθυμίας να παθιαστούμε με τη fine art φωτογραφία. Θυμηθείτε, κατά τη διάρκεια της επαφής μας γενικά με τη φωτογραφία μπορεί να μας αρέσουν τέσσερα - πέντε διαφορετικά είδη φωτογραφίας όμως μόνο ένα από αυτά θα λατρέψουμε και θα παθιαστούμε και θα είναι αυτό που θα δεσμεύσει τον περισσότερο χρόνο που δίνουμε στη φωτογραφία αλλά και στο οποίο θα αξιοποιήσουμε πλήρως τη δημιουργικότητά μας.


Όμως για να γίνει αυτό, πρέπει να "αλληλεπιδρούμε" διαρκώς σε αυτό το είδος φωτογραφίας. Αυτό πρέπει να καλλιεργηθεί μέσα από τη διαρκή ανάγκη μας να θαυμάζουμε τέτοιες φωτογραφίες όχι με αυταναγκασμό αλλά ανακαλύπτοντας ότι "χάνουμε την ανάσα μας" όταν βλέπουμε τέτοιες φωτογραφίες. Έτσι, σταδιακά, θα αρχίσουμε να ψάχνουμε διαρκώς για τέτοια